Jaarverslag en -rekening stichting Ooggetuigen van de Geschiedenis

september 2024 – december 2025

De stichting Ooggetuigen van de Geschiedenis is in september 2024 opgericht. Dit is het eerste jaarverslag. Omdat dit het eerste verslag is, gaat deze over een verlengde periode van september 2024 tot en met december 2025. Onderdeel is ook de jaarrekening. Tevens is als bijlage toegevoegd een overzicht van de activiteiten in dezelfde periode in het kader van het eerste project Ooggetuigen van de Gaswinning. 

Het jaarverslag en de hierin opgenomen jaarrekening zijn op woensdag 18 maart 2026 tijdens de  bestuursvergadering vastgesteld door het stichtingsbestuur.

Oprichting stichting

De stichting Ooggetuigen van de Geschiedenis is opgericht met als doel het vastleggen en het toegankelijk maken van persoonlijke verhalen die een belangrijke rol spelen in het collectieve geheugen van Nederland. Door middel van oral history-projecten brengt de stichting historische gebeurtenissen tot leven vanuit het perspectief van de mensen die deze gebeurtenissen zelf hebben meegemaakt. De statuten zijn in september 2024 gepasseerd.

Als bestuursleden zijn benoemd Xandra Groenewold (voorzitter), Nina Hiddema (secretaris) en Harry Garretsen (penningmeester).

De stichting heeft een ANBI-status.

Ooggetuigen van de Gaswinning

Het eerste project van de stichting is Ooggetuigen van de Gaswinning. Dit project richt zich op de impact van de gaswinning in Groningen en de gevolgen voor inwoners, het landschap en de samenleving. Door middel van 100 persoonlijke getuigenissen, verrijkt met archiefmateriaal, wordt een interactief online platform gecreëerd waarin de verhalen van betrokkenen centraal staan. Dit project dient als blauwdruk voor toekomstige initiatieven die zich richten op andere maatschappelijke en historische gebeurtenissen in Nederland. Een uitgebreid verslag van de activiteiten is als bijlage toegevoegd.

Overdracht eigendom

Ooggetuigen van den Gaswinning is opgestart door Diepduik Media in Groningen. Het project kon beginnen opgestart met een subsidie van het ministerie van OCW.  Deze eerste fase is om praktische en administratieve redenen afgerond buiten de verantwoordelijkheid van de stichting. Deze subsidie is op 17 februari 2026 definitief vastgesteld en daarmee afgerond.

In het najaar van 2024 hebben Diepduik Media en de stichting Ooggetuigen van de Geschiedenis een samenwerkingsovereenkomst getekend waarin Diepduik Media de intelectuele eigendomsrechten van de voor Ooggetuigen van de Gaswinning gemaakte interviews overdraagt aan de stichting. Diepduik Media verkrijgt met de overeenkomst en preferente positie voor het in het kader van het project vergaarde beeld- en geluidsmateriaal. Dit houdt in dat Diepduik Media in beginsel het eerste recht heeft op het uitbrengen van een podcast, documentaire of theaterbewerking op basis van het materiaal.

Vanaf de ondertekening treedt de stichting op als opdrachtgever en Diepduik Media als opdrachtnemer voor dit project. De overeenkomst is aangegaan voor vijf jaar en wordt na het verstrijken van deze periode stilzwijgend met een jaar verlengd.

Fondsen

De stichting spant zich in om fondsen te vergaren. In mei 2025 is een bijdrage van de Nationaal Coördinator Groningen van €57.000 ontvangen voor Ooggetuigen van de Gaswinning. In december ontving de stichting een bijdrage van de provincie Groningen van €20.000. De provincie en de gemeenten Eemsdelta, Groningen, Het Hogeland, Midden-Groningen en Oldambt stellen in gezamenlijkheid €125.000 beschikbaar voor het Ooggetuigen van de Gaswinning. De bijdragen van de gemeenten zullen naar verwachting begin 2026 geëffectueerd worden. Hiermee is de voortgang van het project verzekerd. De verwachting is dat in 2026 het totaal aantal interviews op 75 komt.

Nieuwe initiatieven

De stichting en Diepduik Media hebben in het najaar van nieuw concept ontwikkeld. De opgave van het herstelprogramma voor Groningen Nij Begun is om binnen één generatie, 30 jaar, de brede welvaart in Groningen en Noord-Drenthe naar tenminste het nationale gemiddelde te brengen. Er wordt daarom veel geïnvesteerd in basisschoolkinderen. Het is idee is om een groep leerlingen gedurende 30 jaar te volgen voor een serie documentaires. De plannen worden uitgewerkt en een team samengesteld. De eerste verkennende gesprekken voor financiering zijn inmiddels gevoerd.

Groningen, maart 2026

ooggetuigenvandegeschiedenis.nl

Jaarrekening

In het verslagjaar 2025, waarin de bankrekening van de stichting is geopend, werden op de bankrekening  van de stichting bijdragen (op gehele duizenden afgerond) ontvangen van 57.000 euro (van de Nationaal Coördinatir Groningen, ontvangen via RVO NL, mei 2025) en 21.000 euro (van de Provincie Groningen,  december 2025). Tegenover deze inkomsten stonden uitgaven aan Diepduik Media van 28.000 euro (oktober 2025) op basis van de door Diepduik Media ingediende factuur voor het doen en verwerken van interviews. Na ook rekening te houden met debetrente en de kosten voor het aanhouden van de bankrekening resteerde eind 2025 een positief saldo van, afgerond, 49.000 euro. 

Afgaande op huidige stand van zaken (medio maart 2026) aan verder binnengekomen bijdragen en de door diverse instanties toegezegde bedragen ziet het er naar uit dat in 2026 de voorgenomen interviews en de bijbehorende verwerking volgens plan kan plaatsvinden. 

Namens het Stichtingsbestuur,

Prof dr J.H. Garretsen, penningmeester

17 maart 2026   

Bijlage: 

Het eerste project van de stichting is Ooggetuigen van de Gaswinning. Met steun van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is in de afgelopen twee jaar de eerste fase van het project gerealiseerd. Deze subsidie maakte het mogelijk om een duurzame basis te leggen voor het vastleggen, bewaren en publiek toegankelijk maken van de verhalen van mensen die (de gevolgen van) de gaswinning in de provincie Groningen van dichtbij hebben meegemaakt.

Doelstellingen 

Realisatie van interviews

Maatschappelijke impact

De meeste geïnterviewden geven aan dat het vertellen van hun verhaal betekenisvol voor hen is geweest. Er wordt gesproken over erkenning van wat zij hebben meegemaakt en herkenning in de verhalen van anderen. Voor velen voelt het interview als een vorm van afronding.

Gedupeerden die interviews hebben bekeken, waaronder vele deelnemers aan dit project, herkennen zich in de verhalen van anderen. Dit versterkt het gevoel van gedeelde ervaring en draagt bij aan maatschappelijke verwerking.

Publiek bereik

In de pers

Ons project heeft zowel lokaal, regionaal als landelijk media-aandacht gekregen. Hieronder volgt een selectie van relevante publicaties.

RTV Noord – 29 maart 2024 

Honderd persoonlijke verhalen over de gaswinning voor de eeuwigheid vastgelegd.

Dagblad van het Noorden – 08 april 2024 

Erik, Nienke en Marjo beginnen aan een grote klus: 100 mensen spreken over de gaswinning. ‘Blij dat dit straks bestaat’

NPO Radio 1, Villa VdB – 09 april 2024 

Ooggetuigen van de gaswinning: verhalen achter gaswinning in Groningen

RTV Noord – 01 juli 2025

Project ‘Ooggetuigen van de Gaswinning’: ‘Dit verhaal moet verteld worden’.

Organisatie

Bij de start is nadrukkelijk geïnvesteerd in methodiekontwikkeling, training van medewerkers, het vastleggen van werkprocessen, protocollen en toestemmingen, en in een zorgvuldige omgang met privacy en emotionele belasting. 

Alle interviews zijn uitgevoerd volgens vaste protocollen, zorgvuldige ethische richtlijnen en goedgekeurde onderzoeksprocedures. De gehanteerde methode is goedgekeurd door de Ethische Commissie van de Letterenfaculteit van de Rijksuniversiteit Groningen (ID: 99084546).

Ook is de projectwebsite gerealiseerd, waarop ook de interviews te zien zijn.

Redactie & uitvoering

Sinds april 2024 is een volledig operationeel redactieteam actief, bestaande uit: 

Het team werkt volgens een vast format en hanteert een uniforme methodiek, wat de kwaliteit en vergelijkbaarheid van de interviews waarborgt.

Partners

Vanaf het eerste idee hebben negen partners, ieder vanuit hun eigen expertise en perspectief, een belangrijke bijdrage geleverd aan de totstandkoming en uitvoering van het project.

De samenwerkende partners zijn: Kennisplatform Leefbaar en Kansrijk Groningen, Groninger Archieven, Rijksuniversiteit Groningen, Noorderpoort, Geestelijke Verzorging Aardbevingsgebied Groningen, EPIQ, Biblionet Groningen, Pro-Time en Diepduik Media.

Door deze intensieve samenwerking hebben de partners gezamenlijk bijgedragen aan een stevige inhoudelijke basis, en een breed maatschappelijk bereik.

Foto’s

Documentaire-fotograaf Marieke Kijk in de Vegte is aan het project verbonden en zorgt voor beeldmateriaal van de deelnemers en hun omgeving dat de verhalen ondersteunt.

Spin-off en vervolgstappen

Het project blijkt niet alleen een documentatie-instrument, maar fungeert ook als katalysator voor nieuwe initiatieven:

Vervolgonderzoek

Vanuit het Kennisplatform Leefbaar en Kansrijk Groningen is het initiatief ontstaan om een vervolgonderzoek te starten naar de impact die het afnemen van een interview heeft op de deelnemers aan Ooggetuigen van de Gaswinning. Voor zover bekend is hier in het verleden binnen het domein van oral history weinig tot geen onderzoek naar gedaan. Dit vervolgonderzoek wordt uitgewerkt in samenwerking met de vakgroep Geschiedenis van de Rijksuniversiteit Groningen en Diepduik Media.

Twee studenten en een wetenschappelijk medewerker van de vakgroep geschiedenis van de Letterenfaculteit van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoeken de eerste interviews en schrijven hier een paper over. Twee andere studenten baseren hun masterscripties op de interviews. 

Interactief online platform – Geschiedenis van de Gaswinning

Een concept voor een online platform is ontwikkeld, waarin interviews worden gecombineerd met andere historische bronnen. Samenwerking met Groninger Archieven, EPIQ, G2K en Back to Code is in voorbereiding. Er wordt gezocht naar financiering om deze ambitie eveneens te verwezenlijken.

Podcast

De wens van het publiek en vanuit het werkveld om de interviews ook als podcast aan te bieden is actief opgepakt. Inmiddels zijn er 25 interviews te beluisteren via de bekende podcast-kanalen. Alle andere worden zo snel als mogelijk eveneens beschikbaar gemaakt.

Terugblik activiteiten

Huiskamergesprekken in de bibliotheek

In februari 2025 vond de eerste bijeenkomst plaats in Hoogezand, gevolgd door een tweede op 2 juli in Bedum. De interviews blijken krachtige gespreksstarters. Tijdens de bijeenkomsten gingen bezoekers met elkaar in gesprek over wat hen is overkomen. Samen met GVA Groningen en Biblionet wordt gewerkt aan een structureel vervolg.

Vanaf Hier (oktober 2024)

Ooggetuigen werd in het voorjaar van 2024 benaderd om de interviews een prominente rol te geven in het markeringsmoment Vanaf Hier dat op 5 oktober 2024 moest plaatsvinden. Daarvoor zijn in de zomermaanden voorbereidingen gedaan. Helaas bleek na een paar maanden het event voor de provincie niet haalbaar en werd het hele evenement door hen afgelast.

Congres Lessen en Successen uit Groningen, 12 juni 2025

Hier zijn de video’s van het project getoond en is een expositie van de foto’s gerealiseerd.

Dag van de Groninger Geschiedenis,11 oktober 2025

In meerdere sessies vertelden we over ons project en oral history tijdens de Dag van de Groninger Geschiedenis van de Groninger Archieven.  

Ontmoeting Ooggetuigen, 22 oktober 2025

Op deze zaterdagmiddag vond bij De Diek’n in Zeerijp een bijzondere bijeenkomst plaats met 17 Ooggetuigen die zich voor deze dag hadden aangemeld. De deelnemers gingen open met elkaar in gesprek. Het was bijzonder waardevol om te horen hoe zij het interview-proces hebben ervaren. 

Symposium Sprekende Geschiedenis, 12 december 2025

Op het jaarlijkse symposium van het landelijke oral history-platform Sprekende Geschiedenis in het gebouw van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort sprak René Duursma van partner Groninger Archieven een keynote uit over de rol van oral history bij het inclusiever worden van het archief met Ooggetuigen van de Gaswinning als voorbeeld. Ook op andere momenten was er aandacht voor het project.

Financiën

Het OCW-budget is zorgvuldig en zuinig besteed. Omdat bleek dat er sprake was van een restantbedrag, is met OCW overeengekomen dat met dit bedrag 11 aanvullende interviews gerealiseerd konden worden. Daarvoor hebben we op respectievelijk 30 oktober 2024 en 23 juli 2025 een wijziging van de beschikking ontvangen. We stellen het bijzonder op prijs dat we deze aanvullende interviews hebben kunnen realiseren.

Verwachting en toekomst

Ons streven is om minimaal 100 interviews af te nemen.

De eerste 45 video’s zorgen nu al voor grote zichtbaarheid en maatschappelijk draagvlak. 

Hoewel het tijdsverloop van besluitvorming onzeker is, is de welwillendheid groot. De verwachte voortzetting van het project — zowel in de vorm van aanvullende interviews als een publieksplatform — is daarmee realistisch en kansrijk.

NCG

Dankzij een bijdrage van Nationaal Coördinator Groningen kunnen we 10 interviews afnemen, wat het totaal op 51 interviews brengt.

Provincie Groningen en vijf gemeenten

De gemeenten Eemsdelta, Het Hogeland, Groningen, Midden-Groningen en Oldambt, en de provincie Groningen hebben in gezamenlijkheid een substantiële subsidie toegezegd waardoor we nog eens 25 interviews kunnen opnemen. In 2026 zullen we dus zeker de grens van 75 interviews passeren.

Groningen, maart 2026

ooggetuigenvandegeschiedenis.nl